Rak prostaty – przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie

Prostata, czyli gruczoł krokowy, jest narządem należącym do układu płciowego mężczyzny. Produkuje on wydzielinę (mętną, o białym zabarwieniu i charakterystycznym zapachu), która jest nośnikiem dla plemników. Znajduje się w miednicy mniejszej, pod pęcherzem moczowym. Przez prostatę przebiega cewka moczowa, dlatego jednym z objawów raka gruczołu krokowego są problemy z oddawaniem moczu.

Rak prostaty jest nowotworem złośliwym gruczołu krokowego, zajmującym drugie miejsce na liście zachorowalności u mężczyzn. Każdego roku rozpoznaje się ponad milion nowych przypadków. Podział nowotworów ze względu na budowę histopatologiczną wygląda następująco (klasyfikacja Światowej Organizacji Zdrowia):

• nowotwory pochodzenia nabłonkowego (rak gruczołowy zrazikowy, rak gruczołowy przewodowy, nowotwór urotelialny, nowotwór płaskonabłonkowy, nowotwór podstawnonabłonkowy),
• nowotwory neuroendokrynne (rak drobnokomórkowy, rakowiak, przyzwojak, nerwiak zarodkowy),
• nowotwory zrębu gruczołu krokowego,
• nowotwory mezenchymalne.

Przyczyny raka prostaty nie zostały do końca poznane. Dużą rolę w rozwoju choroby przypisuje się czynnikom genetycznym (mutacja w genie BRCA2) oraz środowiskowym. Na wystąpienie nowotworu prostaty są szczególnie narażeni mężczyźni, którzy:

• są w podeszłym wieku (najwięcej przypadków występuje po 65. roku życia),
• mieli krewnego z takim samym nowotworem,
• dostarczają duże ilości wapnia z pożywieniem,
• są otyli,
• palą papierosy,
• mają wysoki poziom testosteronu.

Objawy raka prostaty przez długi czas mogą w ogóle nie występować. Mimo to większość (ponad 75%) przypadków jest wykrywana właśnie w tym stadium, dzięki powszechnym badaniom stężenia swoistego antygenu sterczowego (PSA). Testy polegają na pobraniu krwi z żyły łokciowej. Objawy raka prostaty pojawiają się, gdy guz się powiększa. Na początku są one podobne do dolegliwości, które występują przy rozroście gruczołu krokowego. Mężczyzna zauważa u siebie:

• ból podczas oddawania moczu,
• uczucie parcia na mocz,
• częste oddawanie moczu (zwłaszcza w nocy),
• uczucie nieopróżnionego pęcherza po oddaniu moczu,
• pieczenie w okolicy cewki moczowej,
• krwinkomocz,
• trudności w rozpoczęciu oddawania moczu,
• wąski strumień moczu.

Objawy raka prostaty nasilają się wraz z postępem choroby. W bardziej zaawansowanych stadiach występują także bóle krocza i podbrzusza, utrata masy ciała, zatrzymanie moczu oraz trudności z osiągnięciem wzwodu. Gdy pojawią się przerzuty raka prostaty, dolegliwości dotyczą zajętych narządów (np. w przypadku kości są to patologiczne złamania i bóle kostne).

Zobacz też: Koronawirus u pacjentów onkologicznych - co trzeba wiedzieć?

Leczenie raka prostaty zależy od jego rodzaju i stopnia zaawansowania, a także wieku i stanu ogólnego chorego. Pod uwagę bierze się także wpływ terapii na jakość życia. Istnieje kilka możliwości:

• zabieg chirurgiczny polegający na wycięciu gruczołu krokowego,
• radioterapia,
• hormonoterapia,
• chemioterapia.

U części chorych nie jest podejmowane żadne leczenie raka prostaty, a jedynie obserwacja poprzez regularne badania (zwłaszcza oznaczanie stężenia PSA). Terapię rozpoczyna się, gdy zostanie odnotowany postęp choroby.

Rokowanie raka prostaty w przypadku choroby rozpoznanej na etapie bezobjawowym jest bardzo dobre. Ulega pogorszeniu u osób z nowotworem zaawansowanym, który jest rozsiany do innych narządów. Przerzuty raka prostaty dotyczą najczęściej płuc, kości (szczególnie kręgosłupa, kości udowych, żeber, miednicy i czaszki) oraz węzłów chłonnych.