Metoda odkupienia jednostek funduszu (patrz definicja) w przypadku wycofania się z inwestycji. Zgodnie z metodą FIFO (ang. first in, first out), w pierwszej kolejności są odkupowane jednostki o najwcześniejszej dacie nabycia.

Fundusz Inwestycyjny Otwarty. To rodzaj funduszu inwestycyjnego, który jest dedykowany szerokiemu gronu uczestników (m.in. niska bariera wejścia, praktycznie brak ograniczeń w dystrybucji). W związku z tym, że FIO są skierowane do klienta masowego, w porównaniu do SFIO i FIZ, cechują się największymi ograniczeniami inwestycyjnymi (celem jest ochrona interesu uczestników). FIO są instrumentem zharmonizowanym w ramach unijnej dyrektywy UCITS.

Fundusz emerytalny to podmiot, który gromadzi wpłaty uczestników produktów emerytalnych –  OFE oraz IKE i IKZE, a także PPK – i inwestuje je na rynku kapitałowym (m.in. w akcje i obligacje). Z uwagi na to, że fundusze emerytalne służą gromadzeniu środków na przyszłe emerytury mają ograniczone możliwości inwestowania w ryzykowne instrumenty finansowe. W ramach funduszu emerytalnego można oszczędzać wyłącznie poprzez wymienione wyżej produkty emerytalne.

Fundusz inwestycyjny to podmiot, który gromadzi wpłaty uczestników funduszu oraz  inwestuje je na rynku kapitałowym (lokowanie w papiery wartościowe, m.in. akcje, obligacje). W ramach funduszy inwestycyjnych można znaleźć produkty takie jak IKE, IKZE czy PPK, lecz można inwestować w nie także bezpośrednio (bez korzystania z produktów emerytalnych oraz innych).

To rodzaj konstrukcji występującej w funduszach inwestycyjnych, gdzie w ramach jednego funduszu, działa kilka subfunduszy.  Subfundusze w ramach funduszu różnią się między sobą m.in. realizowaną polityką inwestycyjną oraz wysokością opłat. Przenoszenie kapitału między subfunduszami nie jest obciążone podatkiem od dochodów kapitałowych. 

Indywidualne Konto Emerytalne. Prywatny i dobrowolny produkt emerytalny. IKE jest dedykowane inwestorom indywidualnym – to oni podejmują decyzję o założeniu IKE i dokonywaniu wpłat na konto. IKE, obok IKZE,  PPE i PPK, tworzy III filar systemu emerytalnego.

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Prywatny i dobrowolny produkt emerytalny. IKZE jest adresowane do inwestorów indywidualnych – to oni podejmują decyzję o założeniu IKZE i dokonywaniu wpłat na konto. IKZE, obok IKE, PPE i PPK, tworzy III filar systemu emerytalnego. Wpłaty na IKZE mogą być odliczone od podstawy opodatkowania w PIT. 

KIDJednostki uczestnictwa funduszu inwestycyjnego oraz jednostki rozrachunkowe funduszu emerytalnego mogą być podzielone na kategorie. Kategorie mogą różnić się między sobą m.in.: sposobem dystrybucji; sposobem lub wysokością pobieranych opłat. Jednostki różnych kategorii są wyceniane, a ich wyceny są publikowane na stronie internetowej nn.pl/notowania-i-wyniki-finansowe

Kluczowe Informacje dla Inwestorów (ang. Key Investment Information). Skrót najważniejszych informacji o działalności danej instytucji. To pigułka informacyjna, z którą powinien się zapoznać każdy (potencjalny) inwestor.

KID to trzystronnicowy dokument publikowany przez wszystkie fundusze emerytalne, fundusze inwestycyjne zamknięte i UFK. Docelowo dokumenty te będą publikowały także fundusze inwestycyjne typu FIO i SFIO.

KID to dokument, który ma zastąpić KIID. KID różni się od KIID sposobem prezentacji danych oraz metodologią doboru danych i obliczeń.  KID składa się z ośmiu sekcji i zawiera m.in.: opis celu i polityki inwestycyjnej, profil ryzyka i zysku (przedstawione na dość przejrzystej 7-stopniowej skali), wysokość opłat oraz wyniki funduszu. KID jest publikowany zgodnie z wymogami rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 2017/653.

Dowiedz się więcej o dokumentach funduszy. 

Kluczowe Informacje dla Inwestorów (ang. Key Investor Information Document). Skrót najważniejszych informacji o działalności funduszu inwestycyjnego. To pigułka informacyjna, z którą powinien się zapoznać każdy (potencjalny) uczestnik funduszu.

KIID to dwustronnicowy dokument publikowany przez wszystkie fundusze inwestycyjne typu FIO i SFIO (patrz definicja). KIID składa się z sześciu sekcji: 1.Dane pozwalające na identyfikację funduszu, 2. Opis jego polityki i celów inwestycyjnych, 3. Przedstawienie dotychczasowych wyników lub ich symulacji, 4. Wysokość opłat i kosztów ponoszonych przez uczestników funduszu, 5. Określenie profilu ryzyka, 6. Informacje praktyczne. KIID jest publikowany zgodnie z wymogami rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 583/2010. 

Dowiedz się więcej o dokumentach funduszy.

Komisja Nadzoru Finansowego – organ nadzorujący rynek finansowy w Polsce. Sprawuje nadzór i kontroluje m.in. działalność funduszy emerytalnych i funduszy inwestycyjnych, ale też i banków i zakładów ubezpieczeń.

Przenoszenie środków między poszczególnymi funduszami.

• Z tytułu konwersji instytucja finansowa może pobierać opłaty manipulacyjne (za konwersję oraz wyrównawcze). W PPK w Nationale-Nederlanden nie pobieramy tej opłaty.
• Przenoszenie środków między funduszami jest obciążone podatkiem od dochodów kapitałowych i (naliczany przy wycofywaniu kapitału). Nie dotyczy to przenoszenia środków między subfunduszami. W PPK tego podatku nie ma.

Uczestnik funduszu w każdym momencie może wycofać się z inwestycji (wyjątkiem jest OFE, gdzie środki są wypłacane w formie emerytury, patrz definicja). Na żądanie uczestnika, fundusz odkupuje jednostki uczestnictwa/rozrachunkowe (uczestnik je sprzedaje). W zamian za odkupione jednostki, uczestnik otrzymuje gotówkę przekazywaną na rachunek bankowy. Wypłacana jest kwota odpowiadająca aktualnej wycenie sprzedawanych jednostek (dzień wyceny do transakcji odkupienia jednostek jest określony w dokumentach funduszu), pomniejszana o ewentualny podatek od zysków kapitałowych (patrz definicja).

Otwarty fundusz emerytalny. Otwarte Fundusze Emerytalne powstały w 1999 r. w ramach reformy systemu emerytalnego – stanowią podstawę II filaru systemu emerytalnego. Uczestnicy OFE odprowadzają miesięczne składki w wysokości 2,92% wynagrodzenia brutto (to część obowiązkowej składki emerytalnej). Kapitał zgromadzony w OFE jest wypłacany w formie emerytury.

Opłata bieżąca obrazuje realną wysokość kosztów ponoszonych przez uczestnika funduszu w danym roku kalendarzowym. Opata bieżąca uwzględnia wszystkie opłaty pobierane z aktywów funduszu (m.in. opłata za zarządzanie, koszty depozytariusza, agenta transferowego). Opłata bieżąca nie obejmuje zatem opłat manipulacyjnych. Opłata bieżąca jest przedstawiana w KIID (fundusze inwestycyjne) lub KID (dobrowolne fundusze emerytalne). W przypadku funduszy inwestycyjnych, opłata bieżąca uwzględnia koszty transakcyjne funduszu. W przypadku dobrowolnych funduszy emerytalnych, koszty transakcyjne są wykazywane jako odrębna kategoria.

To wynagrodzenie towarzystwa zarządzającego funduszami za korzystanie z kompetencji i infrastruktury w zakresie zarządzania aktywami. Opłata za zarządzanie występuje w dwóch formach – stałej  i zmiennej. Opłata stała jest pobierana niezależnie od wypracowanej stopy zwrotu (patrz definicja), a opłata zmienna jest uzależniona od wyniku wypracowanego przez fundusz (patrz definicja poniżej). Opłata za zarządzanie jest pobierana z aktywów funduszu. Opłata stała jest podawana jako stawka roczna – codziennie z aktywów pobierana jest 1/365 stawki rocznej.

Opłata zmienna to rodzaj opłaty za zarządzanie. Opłata zmienna (w przeciwieństwie do opłaty stałej) jest uzależniona od stopy zwrotu wypracowanej przez fundusz. Fundusz może pobrać opłatę zmienną po spełnieniu określonych warunków – np. wypracowanie stopy zwrotu przekraczającej określoną stawkę lub przewyższającą wskazany indeks giełdowy (np. WIG).

Opłaty transakcyjne ponoszone przez uczestników funduszu w związku z samym faktem inwestowania w fundusz. Mogą być pobierane przy m.in. nabyciu jednostek (na początku inwestycji w fundusz), umorzeniu jednostek (wycofanie się z funduszu), konwersji (przenoszenie kapitału między funduszami). Opłaty może pobierać fundusz lub dystrybutor (instytucja pośrednicząca w inwestowaniu w fundusze np. bank).

To opłata pobierana w związku z przenoszeniem środków między funduszami w ramach zamiany lub konwersji (patrz definicja). To jednak nie koszt samej zamiany, lecz różnica między stawkami opłat dystrybucyjnych lub umorzeniowych pobieranych przez fundusze/subfundusze, w które inwestujemy. Opłata wyrównawcza jest pobierana, gdy (sub)fundusz, do którego przelewamy środki pobiera wyższą opłatę dystrybucyjną/umorzeniową niż dotychczasowy. Opłata wyrównawcza jest równa różnicy tych opłat i jest naliczana od wartości kapitału podlegającego zamianie/konwersji.

Suma wszystkich papierów wartościowych i instrumentów finansowych, w które zainwestował fundusz (m.in. akcji i obligacji). Fundusze okresowo publikują dokument „Struktura aktywów”, gdzie wyszczególnione są wszystkie papiery wartościowe i instrumenty finansowe, w które zainwestował fundusz (podana jest wartość inwestycji i udział w portfelu inwestycyjnym). 

Pracowniczy program emerytalny. Prywatny  i dobrowolny produkt emerytalny – PPE są tworzone i prowadzone przez pracodawców, a uczestnikami PPE są osoby zatrudnione. PPE obok IKE i IKZE współtworzy III filar systemu emerytalnego. Na indywidualny rachunek uczestnika PPE trafiają wpłaty z dwóch źródeł – składki pracownika i składki pracodawcy. Kapitał z PPE wypłacają indywidualnie posiadacze PPE. Działalność PPE reguluje ustawa o PPE.

Pracowniczy plan kapitałowy. Prywatny i dobrowolny produkt długoterminowego oszczędzania – PPK są tworzone przez pracodawców, a uczestnikami PPK są osoby zatrudnione. Na indywidualny rachunek uczestnika PPK trafiają wpłaty z trzech źródeł – wpłaty pracownika, wpłaty pracodawcy i dopłaty państwowe (Fundusz Pracy). Działalność PPK reguluje ustawa o PPK.

Dokument, który jest swoistym kompendium wiedzy o funduszu. Prospekt zawiera wszystkie szczegółowe informacje o funduszu, sposobie jego działania oraz warunkach uczestnictwa. Zaletą tego dokumentu jest fakt, że jest on okresowo aktualizowany – co roku po zakończeniu roku kalendarzowego do prospektu trafiają najświeższe dane podsumowujące działalność funduszu. 

W zależności od rodzaju funduszu struktura prospektu różni się. W przypadku funduszy emerytalnych prospekt to kompilacja kilku odrębnych dokumentów, m.in. statut, roczne sprawozdanie finansowe funduszu, informacja o wynikach inwestycyjnych funduszu. Natomiast prospekty funduszy inwestycyjnych bazują na informacjach zawartych w w/w dokumentach, lecz dokumenty te nie są częściami składowymi prospektu.

Dowiedz się więcej o dokumentach funduszy. 

Powszechne Towarzystwo Emerytalne – instytucja finansowa, która zarządza otwartymi funduszami emerytalnymi (OFE) oraz dobrowolnymi funduszami emerytalnymi (DFE). Działalność PTE reguluje ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. 

Specjalistyczny Fundusz Inwestycyjny Otwarty. To rodzaj funduszu inwestycyjnego, który jest dedykowany szerokiemu gronu uczestników, lecz może ustanawiać większą barierę wejścia i ograniczenia dystrybucji niż FIO (patrz definicja wyżej). SFIO mogą stosować bardziej elastyczną politykę inwestycyjną niż FIO. 

Dokument podsumowujący działalność funduszu od strony sprawozdawczości finansowej. Sprawozdanie finansowe zawiera: bilans, rachunek wyników, skład portfela inwestycyjnego (patrz definicja) na dzień sprawozdania wraz z ich procentowym udziałem, a także zmiany w aktywach netto (patrz definicja) oraz inne istotne informacje o działalności funduszu inwestycyjnego. W przypadku funduszy inwestycyjnych sprawozdanie jest publikowane jako osobny dokument (sprawozdanie półroczne i roczne), natomiast fundusze emerytalne publikują roczne sprawozdanie w ramach tzw. prospektu informacyjnego.

Dowiedz się więcej o dokumentach funduszy.

Wskaźnik ryzyka funduszu. Poziom ryzyka jest prezentowany na 7-stropniowej skali, gdzie 1 to fundusze o najniższym poziomie ryzyka, a 7 o najwyższym poziomie ryzyka. Wskaźnik SRRI jest obliczany jako odchylenie standardowe tygodniowych stóp zwrotu w okresie ostatnich 5 lat.

Zgodnie  wymogami regulacyjnymi, wskaźnik SRRI jest prezentowany w dokumencie KIID (patrz definicja wyżej), choć może być prezentowany również w innych dokumentach/na stronach internetowych. 

Statut to podstawowy i fundamentalny dokument każdego funduszu inwestycyjnego i emerytalnego. Statut określa ramy i zasady funkcjonowania funduszu, a także warunki uczestnictwa w funduszu. Statut zawiera w szczególności informacje dotyczące polityki inwestycyjnej funduszu, rodzaje papierów wartościowych i instrumentów finansowych, w które może inwestować fundusz, czy wysokość i rodzaje pobieranych opłat. Statut jest przekazywany do Komisji Nadzoru Finansowego.

Dowiedz się więcej o dokumentach funduszy.

Miara zyskowności inwestycji – pozwala określić, czy wartość zainwestowanych środków wzrosła czy spadła. Stopę zwrotu podaje się jako wartość procentową. Jest ona obliczana poprzez zastawienie wyceny jednostki funduszu w danym okresie – wycenę na końcu okresu, dzielimy przez wycenę na początku okresu. Stopa zwrotu funduszu jest dodatnia, gdy wycena jednostki funduszu w danym okresie wzrosła, lub ujemna, gdy wycena jednostki funduszu w danym okresie spadła.

Z punktu widzenia uczestnika, subfundusz to rodzaj funduszu inwestycyjnego. W sensie prawnym subfundusz to wydzielona część funduszu inwestycyjnego. Poszczególne subfundusze w ramach funduszu różnią się między sobą m.in. realizowaną polityką inwestycyjną oraz wysokością opłat. Przenoszenie kapitału między subfunduszami nie jest obciążone podatkiem od dochodów kapitałowych.

To inna nazwy opłaty zmiennej (patrz definicja wyżej).

Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy. To produkt, który łączy ubezpieczenie na życie z inwestycyją . UFK są  oferowane przez towarzystwa ubezpieczeń na życie. W ramach elementu inwestycyjnego, część składki ubezpieczeniowej jest lokowana w fundusze inwestycyjne, natomiast w ramach elementu ubezpieczeniowego, pozostała część składki służy pokryciu składki za ubezpieczenie na życie.

Gdy uczestnik funduszu wycofuje się z inwestycji, jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych otwartych oraz jednostki rozrachunkowe funduszy emerytalnych są odkupowane i umarzane (na rachunek bankowy uczestnika trafia kwota odpowiadająca bieżącej wartości umorzonych jednostek, pomniejszona o ewentualny podatek belki, patrz definicja). Umorzone jednostki nie są oferowane innym uczestnikom (dla innych uczestników są emitowane nowe jednostki uczestnictwa/rozrachunkowe).

Wartość aktywów netto. To aktywa funduszu (patrz definicja powyżej), pomniejszone o zobowiązania funduszu, w przede wszystkim koszty funduszu (m.in. opłaty za zarządzanie oraz inne opłaty związane z funkcjonowaniem funduszu).

Uczestnicy funduszy na bieżąco mogą sprawdzać wartość swojej inwestycji – na stronach instytucji finansowych publikowana jest wycena jednostek uczestnictwa i rozrachunkowych funduszy. Fundusze inwestycyjne i emerytalne wyceniają poszczególne elementy portfela inwestycyjnego, w które zainwestowano zgromadzony kapitał. W ten sposób określana jest wartość aktywów funduszu. Po pomniejszeniu tej wartości o zobowiązania funduszu, ustala się wartość aktywów netto, którą kolejno dzieli się przez liczbę jednostek. Częstotliwość wyceny jest regulowana ustawowo oraz określana w dokumentach funduszy.