IKZE i IKE a odliczenie od podatku - kiedy przysługuje ulga podatkowa?

W IKZE ulgę podatkową poczujemy od razu – wpłaty na IKZE z danego roku kalendarzowego odliczymy w PIT od podstawy opodatkowania. W IKE ulga ma miejsce na koniec oszczędzania – wypłacając środki posiadacze kont są zwolnieni z podatku od dochodów kapitałowych.

IKE, czyli Indywidualne Konto Emerytalne, oraz IKZE, czyli Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego, to produkty, które pozwalają na gromadzenie dodatkowych oszczędności emerytalnych. IKE i IKZE oferują korzyści podatkowe, które mają zachęcić do budowania poduszki finansowej na jesień życia. Wyjaśniamy jak skorzystać z ulg podatkowych.

Ulga podatkowa w IKE – czy wpłaty na IKE można odliczyć o podatku?      

Kapitał gromadzony w ramach IKE jest zwolniony z podatku od dochodów kapitałowych. Warunkiem jest spełnienie ustawowych kryteriów przy wypłacie. By skorzystać ze zwolnienia posiadacz IKE może wypłacić środki po ukończeniu 60. roku życia lub nabyciu uprawnień emerytalnych i ukończeniu 55 roku życia. Dodatkowym warunkiem jest dokonywanie wpłat na IKE co najmniej w 5 dowolnych latach kalendarzowych albo dokonanie ponad połowy wartości wpłat nie później niż na 5 lat przed dniem wniosku o dokonanie wypłaty.

Jeśli spełnimy powyższe wymogi, możemy korzystać z preferencji podatkowych IKE. Posiadacz konta IKE wypłaca całość  bieżącej wartości środków zgromadzonych na koncie, łącznie z całością zysku wypracowanego przez fundusz (jeśli taki zysk udało się wypracować), bez pomniejszenia go o podatek (obecna stawka to 19%). 

Należy jednak pamiętać o skutkach gromadzenia oszczędności na więcej niż jednym IKE, jeśli taka możliwość nie wynika z przepisów (opodatkowanie w wysokości 75% uzyskanego dochodu na każdym IKE).

Kiedy pieniądze z IKE można wypłacić bez podatku?

Gdy posiadacz IKE dokonuje wypłaty a nie spełnia powyższych kryteriów wypłata następuje w formie tzw. zwrotu. W tej sytuacji z wycofywanych środków (bieżąca wartość odprowadzonych wpłat) potrącany jest podatek od dochodów kapitałowych, naliczany od zysku wypracowanego przez fundusz (różnicy między kwotą stanowiącą wartość środków zgromadzonych na IKE a sumą wpłat na IKE).

Ulga podatkowa w IKZE – odliczenie wpłat na IKZE od podatku           

W IKZE z ulgi podatkowej możemy skorzystać już na początku oszczędzania. Wpłaty na IKZE z danego roku kalendarzowego możemy odliczyć od podstawy opodatkowania w rocznym PIT (ulga nie jest jednak dostępna dla wszystkich form opodatkowania, np. dla osób rozliczających się z zastosowaniem karty podatkowej). Innymi słowy, to co odłożyliśmy w ramach IKZE odpisujemy od kwoty, która jest podstawą do naliczenia podatku. Przypominamy, że zgodnie z ustawą o IKE i IKZE, roczne wpłaty na konta nie mogą przekroczyć maksymalnego limitu. Roczna suma wpłat na IKZE nie może przekroczyć 1,2-tności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego – w 2020 r. limit wpłat wynosi 6 272,40 zł. Od 2021 r. dla osób, które prowadzą jednoosobową działalność gospodarczą ustawa przewiduje wyższy limit – 1,8-krotność przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego.

Ile nominalnie możemy zaoszczędzić na podatku dzięki oszczędzaniu w ramach IKZE? To zależy ile wpłaciliśmy, w jaki sposób i jaką stawką są opodatkowane nasze dochody. W 2020 r. z tytułu wpłat na IKZE możemy obniżyć podatek dochodowy od osób fizycznych nawet o 2007 zł (wariant w przypadku maksymalnej kwoty wpłat na IKZE oraz opodatkowania stawką 32% od pierwszego miesiąca uzyskiwania przychodów). W przypadku opodatkowania stawką 17% maksymalna kwota ulgi w 2020 r. wyniesie 1066 zł, a stawką liniową 19% wyniesie 1192 zł (sytuacje szczególne, np. ponoszenie straty, mogą mieć wpływ na wysokość tej kwoty).  

Poniżej pokazujemy jak obliczyć ile wyniesie ulga podatkowa na IKZE – przykład dotyczy osoby o dochodzie miesięcznym 6 tys. zł brutto, znajdującej się w I progu podatkowym (rozliczającej podatek dochodowy od osób fizycznych na zasadach ogólnych). 

 

Sposób obliczenia

Wynik

Roczny dochód

6 tys. zł x 12 miesięcy

72 tys. zł

Wpłaty na IKZE

Wpłata do wysokości rocznego maksymalnego limitu

6 272 zł

Podatek bez IKZE

(72 tys. zł x17%) – 525,12 zł

11 715 zł

Podatek z IKZE

(72 tys. zł  – 6272) x 17% – 525,12 zł

10 649 zł

Korzyść podatkowa

Podatek bez IKZE – Podatek z IKZE

1 066 zł

 

 W powyższych przykładach (w tym obliczeniach) nie uwzględniono:

  • innych ulg podatkowych (np. ulgi na dzieci, ulgi dla osób do 26 roku życia), przewidzianych prawem odliczeń, a także podwyższonych kosztów uzyskania przychodów
  • możliwości wspólnego rozliczenia się z małżonkiem.

Wyliczenia są uproszczone, gdyż nie pokazują odliczeń związanych ze składkami na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oraz zostały oparte na założeniu, że Oszczędzający podlega opodatkowaniu od całości swoich dochodów w Polsce. Założono, że wpłaty na IKZE nie zostały: 1) zaliczone do kosztów uzyskania przychodów lub 2) odliczone od dochodów opodatkowanych na zasadach określonych w art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lub 3) odliczone od przychodów na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, lub 4) zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie.

Wypłata środków z IKZE a podatek     

IKZE pozwala skorzystać z ulgi podatkowej już w czasie oszczędzania. Należy jednak pamiętać, że w momencie wypłaty kapitału, a więc po ukończeniu 65. roku życia oraz dokonywaniu wpłat przez co najmniej 5 lat kalendarzowych, z wycofywanych środków zostanie pobrany zryczałtowany podatek w wysokości 10%. Jest on naliczany od przychodu, czyli od całości wypłacanego kapitału (bieżąca wartość dokonanych wpłat). Przy wypłacie nie jest naliczany podatek od dochodów kapitałowych.

Zwrot z IKZE a podatek

W sytuacji zwrotu z IKZE, a więc gdy wypłacamy kapitał bez spełnienia powyższych kryteriów, posiadaczowi IKZE jest zwracana całość kapitału zgromadzonego na koncie. Posiadacz IKZE ma obowiązek samodzielnie odprowadzić od zwracanych środków podatek dochodowy – rozlicza zwracaną kwotę w PIT za dany rok (jako przychody z innych źródeł). Przy zwrocie podatek od dochodów kapitałowych nie jest naliczany. 


--

Zasady funkcjonowania IKE oraz IKZE, w tym zasady dokonywania odliczeń od podatku, reguluje Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego. Przy czym szczegóły dotyczące odliczeń od podatku są wskazane w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zespół Nationale-Nederlanden 14.07.2020