Wszystko co musisz wiedzieć o IKE – jak założyć IKE i jak oszczędzać?

IKE pomaga samodzielnie zbudować poduszkę finansową, która będzie wsparciem po zakończeniu aktywności zawodowej. Kapitał jest prywatny i podlega dziedziczeniu. Środki w IKE są zarządzane przez ekspertów, tak by w długim terminie ich wartość wzrosła. Oszczędzając w IKE korzystamy z preferencji podatkowych – nie płacimy podatku Belki przy wypłacie kapitału.

Co to jest IKE?

Skrót IKE oznacza Indywidualne Konto Emerytalne. IKE to produkt emerytalny, który pozwala samodzielnie budować poduszkę finansową na jesień życia. IKE obok IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego) oraz PPE (Pracowniczy Program Emerytalny) tworzą III filar systemu emerytalnego – wpłaty do każdego z tych produktów są odprowadzane dobrowolnie a gromadzony kapitał jest prywatny i podlega dziedziczeniu. 

Kto i gdzie może założyć IKE?

IKE może założyć osoba fizyczna, która ukończyła 16 lat. Małoletni może oszczędzać na IKE jedynie w roku, w którym uzyskuje z tytułu umowy o pracę.

IKE są prowadzone przez następujące instytucje finansowe: powszechne towarzystwa emerytalne (PTE), towarzystwa funduszy inwestycyjnych (TFI), domy maklerskie, banki oraz towarzystwa ubezpieczeń na życie (TUnŻ).

Dana osoba może mieć tylko jedno IKE – przy składaniu wniosku o zawarcie umowy o prowadzenie IKE (gdy robimy to po raz pierwszy) dana osoba składa oświadczenie, że nie gromadzi środków w IKE innej instytucji finansowej. IKE można przenosić do innej instytucji finansowej w ramach tzw. wypłaty transferowej (wtedy oświadczamy, że mamy IKE w innej instytucji finansowej).

Otwórz IKE w Nationale-Nederlanden PTE

Jak wpłacać pieniądze na IKE?

Wpłaty na IKE są całkowicie dobrowolne – to posiadacz konta decyduje kiedy i ile wpłaca na IKE. Wpłat możemy dokonywać w dogodnym dla siebie momencie – np. raz w miesiącu, raz na kwartał, kilka razy lub raz w roku. Gdy sytuacja finansowa nie pozwala nam na dokonywanie wpłat, po prostu ich nie dokonujemy. Instytucje finansowe najczęściej wymagają by dokonać pierwszej wpłaty przy otwarciu IKE – w Nationale-Nederlanden PTE minimalna pierwsza wpłata wynosi 150 zł. Kolejne wpłaty są dokonywane dowolnie – w Nationale-Nederlanden PTE kolejne wpłaty powinny wynieść co najmniej 50 zł. 

Ustawa o IKE i IKZE ustanawia maksymalny limit wpłat na IKE w danym roku kalendarzowym. Wpłaty nie mogą przekroczyć trzykrotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego – w 2020 r. limit wpłat wynosi 15 681 zł.

Co dzieje się z kapitałem gromadzonym na IKE?

W zależności od instytucji finansowej wpłaty, które trafiają na IKE mogą być inwestowane (IKE w PTE, TFI, TUnŻ, dom maklerski) lub gromadzone na rachunku oszczędnościowym (bank). Celem IKE jest bowiem nie tylko samo oszczędzanie, ale również pomnażanie zgromadzonego kapitału. W Nationale-Nederlanden PTE kapitał jest inwestowany w ramach funduszu Nationale-Nederlenden DFE, który skupia się głównie na polskich akcjach i obligacjach (więcej o tym jak inwestuje fundusz dowiesz się z artykułu: Jak inwestowane są wpłaty z IKE i IKZE?  tutaj). Od uruchomienia 2 lipca 2012 r. do końca marca 2020 r. fundusz zarobił 105,1%. Co więcej, nasze IKE i IKZE zajęły trzy razy 1. miejsce w rankingu Rzeczpospolitej (IKE i IKZE w DFE). 

Kiedy i jak można wypłacić kapitał z IKE?

IKE to produkt emerytalny – wpłacane pieniądze powinny budować poduszkę finansową, która będzie wsparciem po zakończeniu działalności zawodowej posiadacza IKE. Dlatego co do zasady kapitał można wypłacać po ukończeniu 60. roku życia lub nabyciu uprawnień emerytalnych i ukończeniu 55 roku życia. Dodatkowym warunkiem jest dokonywanie wpłat na IKE co najmniej w 5 dowolnych latach kalendarzowych albo dokonanie ponad połowy wartości wpłat nie później niż na 5 lat przed dniem wniosku o dokonanie wypłaty.

Jeśli spełnimy te kryteria, możemy korzystać z preferencji podatkowych IKE – z wypłacanych środków nie jest potrącany podatek od zysków kapitałowych (tzw. podatek Belki). Mówiąc wprost, posiadacz konta IKE wypłaca całość środków zgromadzonych na koncie, łącznie z całością zysku wypracowanego przez fundusz (jeśli taki zysk udało się wypracować), bez pomniejszenia go o podatek (obecna stawka to 19%). 

Wypłaty można dokonać jednorazowo albo w ratach.

Osoba, która zdecyduje się na wypłatę środków z IKE, nie może dokonywać wpłat na IKE, ani ponownie założyć IKE

Z IKE można wypłacić kapitał również przed 60. rokiem życia – wtedy mowa o tzw. zwrocie. Decydując się na zwrot możemy wypłacić całość lub część środków zgromadzonych na IKE. Wycofując kapitał posiadacz konta musi jednak zapłacić podatek od zysków kapitałowych, jeśli taki wypracowano. Dodatkowo, jeśli dokonujemy zwrotu 12 miesięcy od zawarcia umowy o prowadzenie IKE, instytucja finansowa ma możliwość pobrania dodatkowej opłaty – to mechanizm, który ma zniechęcić oszczędzających do wypłaty i „skonsumowania” gromadzonych środków. W Nationale-Nederlanden PTE opłata wynosi 50% wartości wycofywanego kapitału, lecz nie więcej 300 zł. 

Czym IKE różni się od IKZE?

Różnica to przede wszystkim korzyści podatkowe. 

  • W IKZE wpłaty dokonane w danym roku kalendarzowym możemy odliczyć od postawy opodatkowania w PIT za dany rok. Na koniec inwestycji (wypłata po ukończeniu 65. roku życia) posiadacz konta od wycofywanych środków płaci podatek w wysokości 10%. W IKE przy wypłacie na rachunek bankowy oszczędzającego trafia całość kapitału gromadzonego na koncie, lecz wpłat nie można odliczać w ramach ulgi podatkowej. 
  • W sytuacji zwrotu, posiadacz IKZE musi rozliczyć wypłacane środki w PIT za dany rok (dochody z innych źródeł). W przypadku IKE, posiadacz konta otrzymuje środki pomniejszone o podatek od zysków kapitałowych. 

Pozostałe różnice mają bardziej techniczny charakter:

  • Limit wpłat w IKZE jest niższy niż w IKE – w 2020 r. wynosi 6 272,40 zł
  • Z IKZE można wypłacić środki po ukończeniu 65. roku życia
  • W IKZE raty muszą być wypłacane przez co najmniej 10 lat a jeśli oszczędzaliśmy krócej to przez okres równy do okresu oszczędzania (w IKE takiego wymogu nie ma). Jeśli z IKZE wypłacamy środki w formie ratalnej, to w każdym momencie możemy zdecydować się na wypłatę jednorazową (w IKE takiej opcji nie ma). 
  • Na IKE możemy wypłacić środki z PPE (Pracowniczych Programów Emerytalnych) – wtedy mowa o tzw. wypłacie transferowej z PPE do IKE. 
  • W IKZE w ramach zwrotu wypłacany jest cały kapitał – nie ma możliwości zwrotu częściowego tak jak w IKE. 

Więcej informacji o IKZE znajdziesz tutaj w artykule: IKZE – czym jest i co powinieneś wiedzieć? 

Zespół Nationale-Nederlanden 28.05.2020